Kultura drużyny sportowej: trzy wartości, które widać na sali
Krótka odpowiedź
Kultura drużyny sportowej to to, co w twojej drużynie jest normalne, gdy nikt nie steruje: jak zawodnicy reagują na błąd, kto sprząta piłki, jak ławka żyje meczem. Budujesz ją trzema wartościami, które zamieniasz w widoczne zachowania i odnajdujesz w ćwiczeniach, czasie gry i informacji zwrotnej.
Kultura drużyny sportowej powstaje zawsze, nawet jeśli nic z nią nie robisz. Pytanie brzmi tylko, czy będzie to kultura, której chcesz. Poniżej przeczytasz, jak pracować z trzema wartościami, które widzisz na każdym treningu, na sali, a nie na plakacie na korytarzu.
Czym jest kultura drużyny sportowej?
Kultura drużyny to to, co w twoim zespole jest normalne. Widzisz ją w drobiazgach: co robi zawodnik po błędzie zagrywki kolegi, czy ktoś po treningu pomaga zwinąć siatkę, jak zachowuje się ławka przy stanie 20:24, jak nowy zawodnik zostaje przyjęty pierwszego wieczoru. Nikt tych zwyczajów nie ustalał, a jednak każdy wie, co do nich należy.
Kultura ma trzy warstwy. Wartości: co uważacie za ważne. Normy: jak te wartości wyglądają w zachowaniu. Nawyki: co robicie co tydzień w ten sam sposób, od rozgrzewki po chwilę po ostatnim gwizdku. Drużyna, która ma tylko wartości, ma plakat. Drużyna z normami i nawykami ma kulturę.
Ustalenia dotyczące obecności, zgłaszania nieobecności i czasu gry należą do pierwszego spotkania sezonu; jak je przygotować, opisuje artykuł o pierwszym zebraniu drużyny. Ten artykuł dotyczy warstwy pod spodem: skąd te ustalenia się biorą. W nowej drużynie ton nadajesz w pierwszych tygodniach; co jeszcze czeka cię w pierwszym sezonie, przeczytasz w artykule o starcie jako trener siatkówki.
Dlaczego trzy wartości, a nie dziesięć
Dziesięciu wartości nikt nie zapamięta i nie da się pokazać ich wszystkich na jednym treningu. Trzy się udają: każdy zawodnik potrafi je wymienić, a w każdym ćwiczeniu widzisz, czy są obecne. Wybieraj słowa, które na sali coś znaczą. Szacunek i radość to dobre intencje, ale są zbyt ogólne, żeby nimi sterować: co robi zawodnik, który okazuje szacunek po błędzie innego? Wartość działa dopiero wtedy, gdy widzisz, że się dzieje, i widzisz, gdy jej brakuje.
Krok 1: wybierz wartości razem z drużyną
Zacznij od siebie. Jakie dwie albo trzy rzeczy są dla ciebie nienegocjowalne, cokolwiek się stanie? To jądro twojej filozofii trenerskiej. Przynieś je do drużyny i pozwól zawodnikom uzupełnić resztę. Dobrze sprawdzają się trzy pytania:
- Co chcesz, żeby rywal powiedział o nas po meczu?
- W jakiej drużynie grało ci się najlepiej i co tam robiono inaczej?
- Co widać u nas, gdy przegrywamy 20:24, i co chciałbyś widzieć?
Niech każdy najpierw napisze sam, pogrupuj odpowiedzi i wybierzcie razem trzy słowa. W drużynie dwunastolatków to ty wybierasz słowa i pytasz zawodników, co przez nie rozumieją. U seniorów wybiera drużyna, w granicach, które wcześniej wyznaczyłeś.
Krok 2: zamień każdą wartość w zachowanie, które widać
Przykład z trzema wartościami, które spotkasz w wielu drużynach siatkarskich: Każda piłka, Razem i Rozwój.
| Wartość | Na treningu | W meczu |
|---|---|---|
| Każda piłka | Piłka, która wydaje się poza zasięgiem, i tak dostaje krok; po piłki biega się truchtem | Za każdą piłką aż do ściany; ławka wstaje przy każdym punkcie |
| Razem | Każda pierwsza piłka jest wołana; po błędzie kolega w ciągu trzech sekund coś mówi albo przybija piątkę | Po każdym punkcie krótko razem na środku; w przerwie na żądanie ławka też stoi w kole |
| Rozwój | Zawodnik próbuje nowej techniki także wtedy, gdy nie wychodzi, i sam prosi o informację zwrotną | Błąd po uzgodnionym ryzyku nie jest karany; po meczu każdy wymienia jedną rzecz do nauki |
Dla każdej wartości zapisz dwa albo trzy takie zachowania, nie więcej. Z tego przełożenia skorzystasz potem w ćwiczeniach, w informacji zwrotnej i w rozmowach o czasie gry.
Krok 3: wpisz wartości w trening
Wartość, która istnieje tylko w szatni, znika. Wpisz ją w ćwiczenia, z liczeniem punktów, które nagradza dane zachowanie.
- Każda piłka: punkt za ratunek. W grze piłka, która po padzie albo sprincie wraca do gry, daje dodatkowy punkt, nawet jeśli akcja potem zostanie przegrana.
- Razem: wołaj albo tracisz punkt. Pierwsza piłka, której nikt nie zawołał, liczy się dla drugiej drużyny, nawet jeśli przyjęcie było dobre.
- Rozwój: punkt za próbę. W ostatniej grze udana akcja techniką z tego wieczoru liczy się podwójnie, a nieudana próba nic nie kosztuje.
- Stałe zakończenie. Kończ każdy trening jednym pytaniem: kto pokazał dziś jedną z naszych wartości? Niech zawodnicy wskazują siebie nawzajem, z konkretnym momentem.
Formy pracy, które wzmacniają samą grupę, z piłką i bez, znajdziesz w artykule o ćwiczeniach teambuildingowych, które naprawdę działają.
Krok 4: niech czas gry i informacja zwrotna mówią tym samym językiem
Tu kultura się udaje albo upada. Jeśli mówisz, że liczy się Każda piłka, a atakujący, który nigdy nie goni piłki, gra każdy set, drużyna uczy się, że talent jest ważniejszy niż wartości. Zawodnicy nie patrzą na to, co mówisz, tylko na to, kto gra i kto dostaje pochwałę.
- Czas gry. Powiedz z góry, jaką rolę obok poziomu odgrywają wartości przy tym, kto gra. Jak dzielić czas gry tak, żeby dało się to wytłumaczyć, opisuje artykuł o sprawiedliwym podziale czasu gry.
- Pochwały. Nazwij zachowanie i wartość: „Ta piłka aż do ściany, to jest Każda piłka.” Wtedy cała drużyna słyszy, o co ci chodzi.
- Korekty. Odwołuj się do ustalenia, a nie do osoby: „Wołamy każdą pierwszą piłkę. Czyja to była?” Jak poprawiać bez podnoszenia głosu, przeczytasz w artykule o poprawianiu bez krzyku.
- Kapitan. Umów się z kapitanem, że pilnuje wartości w akcjach. Zawodnik, który zwraca uwagę koledze, waży czasem więcej niż ty zza linii.
Gdy twój najlepszy zawodnik łamie wartość
Prędzej czy później ten moment nadejdzie: twój najlepszy zawodnik odpuszcza piłkę, marudzi na kolegę albo się spóźnia. To, co wtedy zrobisz, decyduje, czy wartości obowiązują wszystkich. Porozmawiaj z nim osobno i krótko, w przerwie albo po treningu, nie przy grupie. Daj tę samą konsekwencję co każdemu innemu. I odnieś to do wartości, a nie do swojej irytacji: „Razem powiedzieliśmy, że liczy się każda piłka. Tę piłkę odpuściłeś.” Drużyna zaakceptuje różnicę poziomu, ale rzadko różnicę zasad.
Tak sprawdzisz, czy to działa
Spójrz po czterech do sześciu tygodniach. Policz w jednej grze, jak często pierwsza piłka jest wołana albo jak często zawodnik mówi coś po błędzie innego. Poproś zawodników o anonimową ocenę od 1 do 10 dla każdej wartości: jak często widzisz to u nas? Powtórz to w połowie sezonu. Jeśli oceny nie rosną, spójrz najpierw na siebie: czy sam to pokazujesz i czy to wpływa na twoje decyzje? Jeśli wartość po pół sezonu wciąż nie żyje, może to słowo nie pasuje do waszej drużyny. Wybierzcie wtedy razem inne.
Co miesiąc wybierz jedną wartość jako cel. W tym miesiącu na każdym treningu zwracasz uwagę na to jedno zachowanie, nagradzasz je w grach i wymieniasz je na zakończenie. Po trzech miesiącach każda wartość raz była w centrum, a zawodnicy wiedzą, co rozumiesz przez każde słowo.
Kultura drużyny na co dzień w Koach
Koach nie ma osobnego pola na wartości drużyny. Pomaga za to to, że po każdym treningu krótko zapisujesz, co widziałeś. W notatce z treningu wypełniasz Poszło dobrze, Do poprawy i Cel na następny raz: zapisz tam, jaką wartość widziałeś i gdzie jej brakowało. W Uwagi o zawodnikach zapisujesz moment przy jednym zawodniku, na przykład pad ratujący piłkę, za który wymieniłeś go na zakończenie. Notatkę czytają tylko trenerzy drużyny, a w klubie także zarząd klubu; zawodnicy i rodzice jej nie widzą.
W Oceń zaangażowanie dajesz obecnym zawodnikom na każdym treningu ocenę od 1 do 5, między innymi za Podejście do pracy, Zaangażowanie i Otwartość na wskazówki. W profilu zawodnika pod Historia widzisz średnie zaangażowanie. Dzięki temu rozmowę o Każdej piłce prowadzisz na podstawie czegoś konkretniejszego niż pamięć. Ile Koach kosztuje po 14 darmowych dniach, znajdziesz na stronie z cennikiem.
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Po następnym treningu zapisz w notatce, jaką wartość widziałeś, i wróć do tego za miesiąc.
Wypróbuj Koach po następnym treninguCzęste pytania
Jaka jest dobra kultura drużyny sportowej?
Taka, w której kilka jasnych wartości widać w tym, co robią zawodnicy, także gdy idzie źle i gdy trener nie patrzy. Zawodnicy znają wartości, obowiązują one wszystkich i wracają na treningu, w czasie gry i w tym, jak drużyna traktuje się po błędzie.
Jak zmienić złą kulturę w drużynie?
Zacznij od małego: wybierz jedną wartość i jedno zachowanie, które chcesz widzieć, na przykład wołanie każdej pierwszej piłki. Pokazuj to sam, nagradzaj w ćwiczeniach i zwracaj uwagę każdemu w ten sam sposób, także najlepszemu zawodnikowi. Zaangażuj kapitana. Licz się z kilkoma miesiącami: nawyki nie zmieniają się na jednym treningu.
Kto odpowiada za kulturę drużyny, trener czy zawodnicy?
Obie strony. Trener wyznacza ramy, daje przykład i dba o to, żeby czas gry i informacja zwrotna pasowały do wartości. Zawodnicy niosą kulturę w akcjach i w szatni, gdzie trenera nie ma. Kapitan, który pilnuje wartości, robi różnicę między kulturą trenera a kulturą drużyny.
Ile wartości powinna mieć drużyna sportowa?
Trzy to dobra liczba. Każdy zawodnik może je zapamiętać, a na jednym treningu da się do wszystkich wrócić. Przy większej liczbie robi się z tego lista, której nikt nie wymienia. Wybieraj słowa, które widać w zachowaniu, jak Każda piłka albo Razem, zamiast ogólnych słów jak szacunek.
Po następnym treningu zapisz, co widziałeś
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Za miesiąc zobaczysz, czy twoje wartości żyją na sali.
Zacznij z KoachAlbo najpierw sprawdź, co potrafi aplikacja do siatkówki dla trenerów.