Dubbele fout in volleybal: wanneer wordt de rally overgespeeld?

Het korte antwoord

Een dubbele fout in volleybal ontstaat als spelers van beide teams op hetzelfde moment een fout maken. Er valt geen punt: de scheidsrechter steekt beide duimen op en de rally wordt overgespeeld, met dezelfde serveerder (regel 6.1.2.2). Maken de teams hun fouten na elkaar, dan telt alleen de eerste.

Een dubbele fout in volleybal zie je zelden, en daarom weet bijna niemand in de zaal wat er gebeurt als de scheidsrechter beide duimen opsteekt. Hier lees je wat de regel zegt, wanneer twee fouten tegelijk vallen en wanneer na elkaar, welke situaties ten onrechte zo heten en wat het betekent voor de stand.

Leestijd: 6 min

Wat is een dubbele fout in volleybal?

Het reglement van de FIVB regelt in één artikel wat er gebeurt als er in een rally meer dan één fout valt (regel 6.1.2):

Na elkaar: maken spelers twee of meer fouten na elkaar, dan telt alleen de eerste (regel 6.1.2.1).
Tegelijk: maken spelers van de twee teams op hetzelfde moment een fout, dan is het een dubbele fout en wordt de rally overgespeeld (regel 6.1.2.2).

Het beachreglement zegt precies hetzelfde, onder dezelfde nummers. Het gebaar is twee duimen recht omhoog: het officiële teken voor "dubbele fout en overspelen". Daarbij geven beide scheidsrechters eerst aan wat de fouten waren en wie ze maakte, en wijst de eerste scheidsrechter daarna het team aan dat serveert (zaalregel 22.2.3.4, beachregel 21.2.3.3). Alle andere gebaren staan in scheidsrechtergebaren in volleybal.

Twee dingen worden vaak met de dubbele fout verward. Een dubbele raak is iets anders: dan raakt één speler de bal twee keer achter elkaar, en dat is een gewone fout met een punt voor de tegenstander; zie dubbele raak en andere technische fouten. En de dubbele fout uit het tennis, twee mislukte services, bestaat in volleybal niet: je hebt één service, en een servicefout kost meteen het punt.

Tegelijk of na elkaar: de regel van de eerste fout

De vraag die een scheidsrechter zich stelt, is dus niet of er twee fouten waren, maar of ze op hetzelfde moment vielen. Bij de eerste fout is de rally voorbij; wat daarna gebeurt, telt niet meer. Drie voorbeelden waarin het op de volgorde aankomt:

De spelverdeler en de blokkeerder. De spelverdeler van team A speelt de bal boven het net terwijl zijn vingers al boven het veld van team B zijn. Daarna raakt de blokkeerder van B de bal aan de kant van A, nog voor de aanval. Allebei fout, maar alleen de eerste fout, die van de spelverdeler, wordt bestraft (Casebook 2025, geval 3.12).
De service en de opstelling van de ontvangers. Maakt de serveerder een fout op het moment van de service, bijvoorbeeld een voetfout of een verkeerde serveervolgorde, dan telt die fout, ook als de ontvangende ploeg verkeerd stond. Is de service zelf goed, maar gaat de bal daarna uit of in het net, dan was de positiefout van de ontvangers er eerst, en die wordt bestraft (regels 7.5 en 12.7). Sinds 2025 moet bij de service alleen nog de ontvangende ploeg in de juiste volgorde staan; de spelers van de serverende ploeg mogen overal in hun eigen veld staan (regel 7.4).
De videocontrole. In competities met een challengesysteem beslist de eerste fout die op de beelden te zien is, ook als er om een andere fout was gevraagd (Casebook 2025, geval 9.5). Hoe dat werkt, lees je in hoeveel challenges je bij volleybal hebt.

Voorbeelden van een echte dubbele fout

Aanvaller en blokkeerder in het net. Een aanvaller en een blokkeerder raken op hetzelfde moment het net tussen de antennes, allebei terwijl ze de bal spelen. Dat zijn twee netfouten tegelijk (regel 11.3.1), dus een dubbele fout. Wanneer het net raken precies fout is, staat in netfout in volleybal.
Twee achterspelers aan het net. Een achterspeler van het ene team valt vanuit de voorzone aan op een bal die helemaal boven de netrand is, en op hetzelfde moment blokt een achterspeler van het andere team die aanval. Beide acties zijn fout, en het Casebook beslist: dubbele fout, overspelen (Casebook 2025, geval 3.43).

Kijk naar het moment, niet naar de fout. Twijfel je aan een beslissing, vraag je dan af wat er het eerst gebeurde. Vaak blijkt bij een discussie over een dubbele fout dat de ene fout net eerder viel dan de andere, en dan telt alleen die. Wil je uitleg van de scheidsrechter, dan vraagt volgens het reglement je spelaanvoerder die als de bal dood is, niet de coach (regel 5.1.2.1).

Wat géén dubbele fout is

Een duel boven het net. Raken twee tegenstanders de bal tegelijk boven het net, dan is dat geen fout. Blijft de bal in het spel, dan heeft het team waar hij heen gaat weer drie contacten. Gaat hij uit, dan is dat de fout van het team aan de andere kant (regel 9.1.2.2; Casebook 2025, geval 3.19). Ook als de bal bij zo'n duel even blijft hangen, wordt er doorgespeeld (regel 9.1.2.3). Meer daarover in wat een joust is.
Aanval en blok tegelijk. Raakt de blokkeerder de bal op hetzelfde moment als de aanvaller, dan is dat geen fout van een van beiden. Alleen als de blokkeerder de bal eerder raakt aan de kant van de aanvaller, is het een blokfout (Casebook 2025, geval 3.37).
Twee teamgenoten tegelijk aan de bal. Dat telt als twee contacten, behalve bij het blok. Botsen ze, dan is dat geen fout (regel 9.1.2.1).
Een bal die het net tegen een tegenstander duwt. Slaat een aanvaller de bal zo hard in het net dat het net een blokkeerder raakt, dan is dat geen netfout (regel 11.3.3).

Andere redenen om een rally over te spelen

Een rally wordt ook overgespeeld als er niemand een fout maakte. Bij een onderbreking van buitenaf hoort volgens het reglement hetzelfde gebaar met twee duimen (gebaar 23):

Een onderbreking van buitenaf. Rolt er een tweede bal het veld in of hindert iets of iemand van buiten het spel, dan stopt de scheidsrechter en wordt de rally overgespeeld (regel 17.2). Was de rally al voorbij of had het geen invloed op het spel, dan hoeft dat niet (Casebook 2025, geval 4.48).
Een ernstige blessure. De scheidsrechter legt het spel meteen stil, laat hulp toe, en daarna wordt de rally overgespeeld (regel 17.1.1).
Een kapot net. Scheurt de bal het net of trekt hij het naar beneden tijdens de drie contacten van een team, dan wordt de rally overgespeeld (regel 10.3.2). Scheurt een service het net en gaat de bal door het gat, dan niet: daar was de fout, een bal die niet door de doorgangsruimte gaat, er eerst (Casebook 2025, geval 3.31.1).
Op het zand: de bal tegen de antenne na een duel. Raken twee tegenstanders de bal tegelijk boven het net en gaat hij daarna tegen de antenne, dan wordt de rally in het beachvolleybal overgespeeld (beachregel 9.1.2.4). Het zaalreglement heeft die bepaling niet.

De volledige teksten staan in de Official Volleyball Rules 2025-2028 en de Official Beach Volleyball Rules 2025-2028 van de FIVB. De genoemde gevallen komen uit het Volleyball Casebook 2025 van de FIVB, zoals gepubliceerd door de CEV. De rest van de spelregels vind je in alle volleybalregels op een rij.

Wat een dubbele fout betekent voor de stand en de service

Er valt geen punt, er wordt niet doorgedraaid en dezelfde speler serveert opnieuw. Voor de telling is het alsof de rally niet heeft bestaan.

Houd je de wedstrijd live bij in Koach, dan tik je na een dubbele fout dus niets: de stand blijft staan en de serveerder blijft vooraan in de servicevolgorde. Tikte je in de haast toch al een punt, dan haal je het weg met Ongedaan maken in de melding die na elk punt verschijnt, of met Herstel in de rij knoppen onder het veld. Herstel draait de laatste handeling terug en zegt wat er terugging.

Live-scherm van Koach met de servicevolgorde, het veld met zes spelers, de knop Herstel en een melding met Ongedaan maken — Na een dubbele fout tik je niets. Een punt dat je te vroeg tikte, haal je weg met Ongedaan maken of Herstel.

14 dagen gratis, zonder creditcard. Houd je volgende wedstrijd live bij en zie na afloop waar de punten vandaan kwamen.

Scoor je wedstrijd in Koach

Wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Wie serveert er na een dubbele fout?

Dezelfde speler als bij de rally die werd overgespeeld. Er valt geen punt en er wordt niet doorgedraaid, dus de stand en de opstelling blijven precies zoals ze waren. De eerste scheidsrechter wijst na zijn uitleg het team aan dat serveert, en dat is het team dat ook de vorige service had.

Is een joust boven het net een dubbele fout?

Nee. Raken twee tegenstanders de bal tegelijk boven het net, dan wordt er doorgespeeld, ook als de bal even tussen hun handen blijft hangen. Het team aan wiens kant de bal komt, krijgt weer drie contacten. Gaat de bal na zo'n duel uit, dan is het de fout van het team aan de andere kant. Alleen op het zand wordt de rally overgespeeld als de bal daarna de antenne raakt.

Wat is het verschil tussen een dubbele fout en een dubbele raak?

Bij een dubbele raak speelt één speler de bal twee keer achter elkaar, of raakt de bal achter elkaar verschillende delen van zijn lichaam. Dat is een gewone fout: de tegenstander krijgt het punt. Een dubbele fout is iets anders: spelers van beide teams maken op hetzelfde moment een fout, en dan wordt de rally overgespeeld zonder punt.

Hoe geeft de scheidsrechter een dubbele fout aan?

Met beide duimen recht omhoog, het officiële gebaar voor dubbele fout en overspelen. Eerst laten beide scheidsrechters zien welke fouten er waren en wie ze maakte. Daarna wijst de eerste scheidsrechter het team aan dat serveert. Hetzelfde gebaar zie je bij andere redenen om over te spelen, zoals een bal die van buitenaf het veld in rolt.

Houd je volgende wedstrijd live bij

14 dagen gratis, zonder creditcard. Na één wedstrijd zie je waar je punten vandaan kwamen.

Start met Koach

Download in deApp Store Ontdek het opGoogle Play

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.