Kombinacje w ataku w siatkówce: krzyżówka, tandem i slide

Kombinacje w ataku w siatkówce to odpowiedź na blok, który już widzi, że twoja wysoka piłka idzie na skrzydło. Gdy zagraża dwóch zawodników naraz, środkowy blokujący musi wybrać, a jeśli wybierze źle, twój atakujący uderza przeciw jednemu blokującemu albo bez bloku. Oto cztery kombinacje, które widzisz najczęściej, i sposób, w jaki je zbudujesz.

Czym jest kombinacja w ataku?

Kombinacja w ataku to umowa między rozgrywającym a dwoma lub trzema zawodnikami atakującymi: kto, gdzie i kiedy wchodzi w rozbieg. Jeden zawodnik, zwykle środkowy, idzie na krótką piłkę tuż przy rozgrywającym. Drugi przychodzi ułamek sekundy później, w miejsce obok albo w to samo miejsce. Rozgrywający decyduje dopiero w ostatniej chwili, kto dostaje piłkę, tymi samymi dłońmi i z tego samego punktu kontaktu nad czołem, żeby blok nie mógł niczego odczytać.

Jakie są tempa i czego każde z nich wymaga od przyjęcia, przeczytasz w artykule tempa ataku od wysokiej piłki po pierwsze tempo. Jak kombinacje wpisują się w całość zagrywki, przyjęcia, ataku i obrony, znajdziesz w tekście podstawy taktyki w siatkówce.

Dlaczego blok ma z nimi problem

Środkowy blokujący przeciwnika ma przy każdym dobrym przyjęciu dwa wyjścia. Jeśli skoczy razem z twoim środkowym do krótkiej, wypada z gry przy drugim zawodniku. Jeśli poczeka, aż zobaczy, dokąd idzie wystawa, nie zdąży już do krótkiej piłki. Kombinacja zmusza go do tego wyboru w każdej akcji od nowa.

Twój rozgrywający wybiera odwrotnie: gdy środkowy przeciwnika skacze z krótką, piłka idzie do drugiego zawodnika; gdy zostaje na ziemi, do twojego środkowego. Więcej o dwóch sposobach blokowania przeczytasz w artykule blok czytający czy blok commit.

Cztery kombinacje, które widzisz najczęściej

Nie ma oficjalnej listy kombinacji: przepisy ich nie znają, a nazwy i linie rozbiegu różnią się w zależności od kraju, związku i klubu. Wiele drużyn nadaje wszystkiemu kod liczbowy, w którym pierwsza cyfra to miejsce wzdłuż siatki, a druga wysokość wystawy. Poniżej są popularne nazwy (po angielsku X, tandem, double quick i slide) z opisem linii rozbiegu. Jeśli w twoim klubie nazywa się to inaczej, chodzi o te same ruchy. Strefa 4 to lewa strona pierwszej linii, strefa 3 środek, strefa 2 prawa strona; rozgrywający stoi przy siatce między strefą 3 a strefą 2.

Krzyżówka

W krzyżówce linie rozbiegu dwóch zawodników się przecinają. Często grana wersja: środkowy atakuje krótką tuż przed rozgrywającym, a atakujący wbiega z prawej strony do środka, za plecami środkowego (od strony boiska, nie między środkowym a siatką). Po drugiej stronie środkowego dostaje nieco wyższą, szybką piłkę, mniej więcej metr za miejscem, w którym wyskoczył środkowy. Druga wersja idzie z lewej: środkowy idzie na krótką trochę dalej od rozgrywającego, a przyjmujący wbiega do środka i atakuje między rozgrywającym a środkowym.

Blok widzi dwóch zawodników, którzy zdają się biec na siebie. Skrzydłowy blokujący, który pilnuje swojego atakującego, zostaje wciągnięty do środka, a środkowy blokujący musi wybrać w pół sekundy. Pułapką jest zderzenie. Ustalcie więc, że drugi zawodnik zawsze przechodzi za plecami środkowego: środkowy wystartował wcześniej i wisi już w powietrzu, gdy drugi zawodnik go mija.

Tandem

W tandemie dwóch zawodników biegnie jeden za drugim w to samo miejsce. Środkowy wyskakuje do krótkiej przed rozgrywającym, a drugi zawodnik, zwykle atakujący albo przyjmujący, biegnie jego śladem i wyskakuje w tym samym miejscu, gdy tylko środkowy wyląduje. Jego wystawa jest trochę wyższa i o ułamek sekundy późniejsza. Blokujący, który skoczył ze środkowym, właśnie opada, gdy drugi zawodnik uderza. Tandem wymaga mniej linii rozbiegu niż krzyżówka, ale więcej timingu: jeśli drugi zawodnik wystartuje za wcześnie, wbiega środkowemu na pięty, a jeśli za późno, blok znów stoi na miejscu.

Podwójna krótka

W podwójnej krótkiej dwóch zawodników jednocześnie idzie na piłkę w pierwszym tempie: środkowy przed rozgrywającym i drugi zawodnik, często atakujący, na krótką za plecami rozgrywającego. Jeden środkowy blokujący nie skoczy w dwóch miejscach naraz. Wada: obie piłki są szybkie. Przyjęcie musi być dobre, a potrzebujesz dwóch zawodników, którzy radzą sobie z pierwszym tempem.

Kombinacja z atakiem slide

Przy slide środkowy biegnie za plecami rozgrywającego i wybija się z jednej nogi w stronę strefy 2. To ciągnie środkowego blokującego przeciwnika na tę stronę. Kombinacja polega na tym, co drugi zawodnik zrobi z powstałą przestrzenią. Najczęściej to przyjmujący w strefie 4, który uderza wtedy przeciw jednemu blokującemu zamiast dwóm. Gdy w pierwszej linii stoi atakujący, może też wbiec do środka na krótką przed rozgrywającym, w miejsce, które środkowy właśnie opuścił. Sam slide, z wybiciem z jednej nogi i wystawą, opisujemy w artykule atak slide.

Czego kombinacja wymaga od drużyny

• Przyjęcie w strefę rozgrywającego. Kombinacje grasz z dobrego przyjęcia. Jeśli rozgrywający musi biec do piłki, kombinacja odpada, a piłka idzie wysoko na skrzydło. Ten wariant awaryjny zna każdy i nikt nie musi go wołać.
• Środkowy, który zawsze wchodzi w rozbieg. Bez zagrożenia krótką nie ma kombinacji. Środkowy wchodzi w rozbieg przy każdym dobrym przyjęciu, także gdy wie, że piłkę raczej dostanie ktoś inny.
• Rozgrywający, który niczego nie zdradza. Obie wystawy z tego samego punktu kontaktu, w tej samej postawie. Jeśli już przed wyższą piłką ugina kolana, dobry blokujący to zobaczy.
• Ustalenie przed zagrywką. Kto ma którą linię rozbiegu, wszyscy wiedzą, zanim piłka jest w grze, dzięki zawołaniu albo znakom rozgrywającego. Jak zbudować taki system, opisujemy w artykule znaki rozgrywającego.

Która kombinacja pasuje do której rotacji?

W systemie 5-1 rozgrywający przez trzy rotacje stoi w drugiej linii, a przez trzy w pierwszej. Gdy jest w drugiej linii, masz przy siatce trzech zawodników atakujących: przyjmującego, środkowego i atakującego. Wtedy da się zagrać wszystko: krzyżówkę z atakującym, tandem, podwójną krótką i kombinację ze slide. Gdy rozgrywający stoi w pierwszej linii, przy siatce masz dwóch zawodników: przyjmującego i środkowego. Kombinacja to wtedy krzyżówka z lewej, tandem z przyjmującym albo slide: środkowy wypełnia pustą prawą stronę i właśnie dlatego wiele drużyn gra slide w tych rotacjach. Atak z drugiej linii znowu daje trzy zagrożenia; zobacz pipe.

Nie zaczynaj we wszystkich sześciu rotacjach naraz. Wybierz rotacje, w których przyjęcie jest najmocniejsze i masz trzech zawodników atakujących z przodu, i graj tam kombinację z przyjęcia zagrywki. W trakcie wymiany, po obronie, kombinacja jest dużo trudniejsza: nikt nie stoi na swoim miejscu startowym, a rozgrywający musi najpierw dobiec do piłki. Na większości poziomów kombinacje gra się więc głównie z przyjęcia.

Jak zbudować kombinację w czterech krokach

1. Linie rozbiegu bez wystawy. Rozgrywający stoi przy siatce, pozostali na swoich miejscach startowych w przyjęciu. Ty rzucasz piłkę do rozgrywającego, a on ją łapie; zawodnicy przebiegają swoje linie rozbiegu i wyskakują. Patrz na dwie rzeczy: czy krzyżują się bez zderzenia i czy środkowy wyskakuje w chwili, gdy rozgrywający dotyka piłki, a drugi zawodnik ułamek sekundy później?
2. Z piłką, bez bloku. Teraz rozgrywający naprawdę wystawia. Ty, stojąc za zawodnikami, pokazujesz mu ręką, którą wystawę ma zagrać, żeby obaj poważnie wchodzili w rozbieg do każdej piłki. Po dziesięciu piłkach zamień role, żeby każdy nauczył się obu linii rozbiegu.
3. Ze środkowym blokującym, który wybiera. Postaw środkowego blokującego po drugiej stronie i przy każdej piłce daj mu po cichu zadanie: skoczyć ze środkowym albo zostać. Rozgrywający patrzy i wybiera drugiego zawodnika. Tak uczy się czytać blok, a drużyna widzi, że całą robotę robi ten wybór.
4. Z przyjęcia, w formie gry. Zagrywka z drugiej strony, przyjęcie, kombinacja. Punkt z kombinacji liczy się podwójnie, a dobre przyjęcie bez kombinacji się nie liczy. Grajcie najpierw w jednej rotacji, potem w trzech rotacjach z rozgrywającym w drugiej linii.

Jak rozrysować i zmierzyć kombinacje w Koach

Kombinacja, która istnieje tylko w twojej głowie, po tygodniu znika. W Koach narysujesz ją na tablicy taktycznej: w zakładce Trening w sekcji Tablice przyciskiem Nowa tablica tworzysz osobną tablicę dla każdej kombinacji, z narzędziem Strzałka dla każdej linii rozbiegu i Kreska dla piłki. Dzięki Udostępnij jako obraz zawodnicy zobaczą ją w domu. Jeśli chcesz, żeby linie rozbiegu się poruszały, utwórz własne ćwiczenie przyciskiem Nowe ćwiczenie: w każdej fazie ustawiasz zawodników, a przy odtwarzaniu przechodzą z fazy do fazy.

Czy to działa, zobaczysz w meczu. Jeśli prowadzisz mecz w trybie Ekspert, w którym każde dotknięcie piłki dostaje ocenę od 0 do 5, po meczu w sekcji Statystyki eksperckie widzisz dla każdego atakującego liczbę prób, efektywność i to, jak często zdobywał punkt po dobrym przyjęciu (4-5) i po słabym przyjęciu (0-2). Koach nie wie, którą kombinację zagraliście. Widzisz za to, czy twój środkowy i drugi zawodnik zdobywają punkty właśnie po dobrych przyjęciach, z których biorą się twoje kombinacje.

Ile kosztuje Koach po 14 darmowych dniach, sprawdzisz na stronie z cennikiem.

Częste pytania

Czytaj dalej

Tempa ataku: od wysokiej piłki po pierwsze tempo Znaki rozgrywającego: kody ataku w siatkówce Rodzaje ataku w siatkówce: zbicie, kiwka, roll shot i więcej

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni