Training evalueren: wat ging goed, wat kan beter, wat neem je mee

Een training evalueren kost vijf minuten, en toch slaan de meeste trainers het over. Niet uit onwil: na anderhalf uur in de zaal wil je naar huis. Hier vind je een vaste vorm van drie vragen, voorbeeldzinnen die je echt verder helpen en een manier om de evaluatie mee te nemen naar je volgende training.

Waarom evalueer je een training meteen na afloop?

Omdat je het twee dagen later niet meer weet. Een trainingsavond is anderhalf uur waarin honderd kleine dingen gebeuren. Welke oefening liep, waarom de partij stilviel, wie er na twintig minuten niet meer bij was: het vervaagt allemaal even snel. Wie het meteen opschrijft, heeft volgende week een begin. Wie het uitstelt, begint opnieuw bij nul.

Evalueren is ook iets anders dan beoordelen. Na de training kun je spelers een cijfer geven voor inzet en techniek; dat gaat over de speler. De evaluatie gaat over de training zelf: werkte je plan? In de vier fasen van een volleybaltraining geven is dit de laatste stap, en hij is kort. Het seizoen als geheel evalueer je één keer, met opkomst en inzet erbij; dat staat in het trainingsseizoen evalueren. De vijf minuten na elke training zijn daar de bouwstenen voor.

Welke drie vragen stel je als je een training evalueert?

1. Wat ging goed? Wat werkte, in welk onderdeel, en waarom. Het waarom is het belangrijkste deel, want alleen wat je begrijpt, kun je herhalen. "De serviceoefening liep" is een waarneming. "De serviceoefening liep omdat elke misser een punt voor de overkant was" is iets wat je volgende week weer kunt doen.
2. Wat kan beter? Niet alles wat misging, maar het ene ding dat de training het meest tegenhield. Vaak is dat iets van jezelf: een uitleg die te lang duurde, een oefening die te moeilijk was, spelers die stonden te wachten.
3. Wat is de focus voor de volgende keer? Eén opdracht aan jezelf, of aan de trainer die de volgende training geeft. Concreet genoeg om er een onderdeel van je plan van te maken.

Dezelfde drie vragen kom je onder andere namen tegen: tops en tips, of in Engelstalige coachopleidingen what went well en even better if. De vorm maakt weinig uit, zolang je drie dingen uit elkaar houdt: wat je wilt houden, wat je wilt veranderen en waar je de volgende keer mee begint.

Voorbeeld: van een vage naar een bruikbare evaluatie

Het verschil tussen een evaluatie die je verder helpt en een die je net zo goed had kunnen overslaan, zit in hoe concreet hij is. Dezelfde training, twee keer opgeschreven:

In de rechterkolom zitten drie regels. Schrijf op wat je zag, niet wat je voelde. Noem het onderdeel of het moment. En houd het bij één of twee zinnen per vraag. Een logboek met drie korte, concrete regels per training lees je in maart nog terug; een logboek met halve pagina's niet.

Waar haal je de antwoorden vandaan?

• Het doel van de avond. Haalde het team wat je vooraf als focus koos? Zonder doel is evalueren raden. Hoe je zo'n doel kiest, staat in de focus van je training bepalen.
• Het plan. Welke onderdelen deed je helemaal, welke half en welke niet? Een plan dat elke week niet af komt, is te vol. In Koach tik je per onderdeel Gedaan, Deels gedaan of Niet gedaan aan, zodat je dat later terugziet.
• Wie er was. Zes spelers bij een geplande zes-tegen-zes verklaren een hoop.
• De stand van de partij. Ging het gelijk op, en kwam je focus terug in de rally's?
• Je spelers. Stel aan het eind één vraag aan de groep, bijvoorbeeld: wat was vandaag het moeilijkst? Het antwoord hoort vaak bij Beter kan.

Zo leg je de evaluatie vast in Koach

In Koach heeft elke training vanaf de trainingsdag een sectie Verslag in het trainingsdetail. Tik op Verslag schrijven en er opent een scherm met precies de drie vragen: Ging goed, Beter kan en Focus voor de volgende keer. Je slaat op met Bewaar rechtsboven.

Bovenin het scherm staat wie het verslag kan lezen. In een los team is dat Trainers van dit team; hoort je team bij een club, dan staat er Trainers en clubleiding. Spelers en ouders zien het verslag niet, dus je kunt ook opschrijven dat je eigen uitleg niet werkte. Train je met twee trainers, dan schrijven jullie in hetzelfde verslag, en eronder staat wie het als laatste bijwerkte. Wat er verder bij het verslag hoort, staat in het trainingsverslag na de training.

Onder het verslag staan de Spelersnotities. Gaat iets over één speler, zet het dan niet in het verslag maar tik op Notitie toevoegen: de notitie hoort bij de speler én bij deze training. Met de schakelaar Opvolgen markeer je dat er iets mee moet gebeuren. Waarom notities per speler zo veel opleveren, lees je in notities per speler bijhouden.

Hoort je team bij een club met het abonnement Club, dan lezen de beheerder, het bestuur en de technisch manager mee in het teamlogboek: per training de aanwezigheid, hoeveel onderdelen er gedaan zijn, of er een verslag is en welke focus er staat. Wat een technisch manager daarmee doet, staat in de rol van de technisch manager. Een knop om een verslag te delen of te exporteren is er niet. Wat Coach en Club kosten, zie je op de prijzenpagina.

Van evaluatie naar je volgende training

Een evaluatie is pas af als hij in je volgende plan terechtkomt. In Koach gaat de helft vanzelf: open je de volgende training, dan staat boven het plan de sectie Focus met de focus uit het laatste verslag, de datum en wie hem schreef. Geeft een collega die training, dan weet hij ook waar hij moet beginnen.

De andere helft doe je zelf. Maak van die focus het eerste onderdeel na de warming-up, en kijk in het verslag van die avond of het werkte. Komt hetzelfde Beter kan drie weken achter elkaar terug, verander dan de aanpak in plaats van dezelfde oefening te herhalen. Wil je je trainingen ook sturen met wat de wedstrijd liet zien, lees dan hoe je statistieken vertaalt naar je training.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Het trainingsverslag: wat je na de training vastlegt Statistieken vertalen naar training: wat train je deze week? Het trainingsseizoen evalueren met opkomst- en inzetdata

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken