Volleybal beoordelen in de gymles: een eerlijke vaardigheidstoets
Het korte antwoord
Volleybal beoordelen in de gymles doe je het eerlijkst met een korte toets per vaardigheid waarin je telt, zoals tien aangegooide ballen onderarms terugspelen, plus waarnemingen in het spel. Leg vooraf uit wat je beoordeelt, toets alleen wat je hebt geoefend en kijk ook naar groei, niet alleen naar het eindniveau.
Volleybal beoordelen in de gymles is lastiger dan het lijkt. In één klas staan clubspelers naast leerlingen die nooit een bal over een net speelden, en een cijfer op één middag zegt vaak meer over vorm en zenuwen dan over wat iemand kan. Hier lees je wat je toetst, hoe je telt en hoe je eerlijk blijft.
Wat beoordeel je bij volleybal in de gymles?
Hoe een school beoordeelt, verschilt per land en vaak per school: met een cijfer, een niveau, een beschrijving of helemaal niet. Volg daarvoor de afspraken van je eigen school en het leerplan dat voor jou geldt. Wat bijna overal opgaat: een beoordeling is pas eerlijk als leerlingen vooraf weten waar je naar kijkt, als je alleen beoordeelt wat je in de lessen hebt geoefend, en als de omstandigheden en keuzes voor iedereen dezelfde zijn.
Bij volleybal in de gymles zijn vier onderdelen te beoordelen:
- Onderarms spelen: een bal laag opvangen met een stil platform en hem terugspelen naar een klasgenoot.
- Bovenhands spelen: een hoge bal boven het voorhoofd spelen, met de vingers en niet met de handpalmen.
- Service: de bal over het net krijgen, binnen het veld.
- Spelgedrag: samenspelen, op je plek staan, de bal roepen, de regels kennen en sportief blijven.
Kies er per lessenreeks twee of drie. Een reeks van vier lessen over vangvolley, bovenhands, onderarms en een toernooi staat in de volleybal gymles; deze beoordeling hoort aan het eind van zo'n reeks.
Een eenvoudige toets per vaardigheid
Een goede toets is kort, iedereen doet hem op dezelfde manier en je telt iets wat je kunt zien. De voorbeelden hieronder zijn bedoeld voor leerlingen van ongeveer tien tot vijftien jaar en zo opgezet dat een hele klas er een of twee doet in een lesdeel van een kwartier, in tweetallen of drietallen op vier of vijf plekken in de zaal.
| Vaardigheid | Zo gaat de toets | Wat je telt |
|---|---|---|
| Onderarms | Een klasgenoot gooit tien ballen met een boog van drie meter afstand, de leerling speelt onderarms terug | Ballen die de gooier kan vangen met hooguit één stap |
| Bovenhands | Zelf opgooien en de bal bovenhands boven het hoofd houden, twee pogingen | De beste reeks contacten achter elkaar |
| Service | Tien services over het net, de leerling kiest per service de afstand: dichtbij het net, halverwege of achter de achterlijn | Services in het veld, bijvoorbeeld 1, 2 of 3 punten per afstand |
| Muurbal (optie) | Bovenhands of onderarms tegen een muur, boven een lijn op de muur, dertig seconden | Contacten boven de lijn |
Drie dingen houden zo'n toets eerlijk. De gooier bepaalt veel: laat leerlingen elkaar aangooien die het goed kunnen, of gooi bij twijfel zelf. Gebruik hetzelfde soort bal, of geef iedereen dezelfde keuze. En laat leerlingen de toets een les eerder oefenen, zodat ze weten wat er komt: dan meet je vaardigheid, geen verrassing.
Laat leerlingen elkaar tellen. Geef elk drietal een kaartje met de toets: één speelt, één gooit, één telt en schrijft op. Daarna draaien ze door. Jij loopt rond en kijkt mee bij twijfelgevallen. Zo doet de hele klas de toets in één lesdeel, en leren leerlingen ook kijken naar wat goed gaat.
Een voorbeeld in vier niveaus
Een telling alleen zegt niet alles: een leerling die zeven ballen terugspeelt met gebogen armen en weglopende voeten, is ergens anders dan een leerling die er zeven speelt met een stil platform. Een beschrijving per niveau, ook wel rubric genoemd, helpt daarbij. Dit is een eigen voorbeeld, geen landelijke norm; pas de woorden aan op je leerlingen en vertaal de niveaus naar wat jouw school gebruikt.
| Niveau | Techniek | In het spel |
|---|---|---|
| 1. Begint | Vangt de bal nog vaak of speelt hem met de handen; de bal gaat zelden naar de partner | Wacht tot de bal komt; speelt hem meteen terug over het net |
| 2. Op weg | Speelt de bal met de goede techniek als hij recht en zacht komt; armen of handen nog onrustig | Gaat naar de bal toe; probeert soms een tweede contact |
| 3. Kan het | Speelt de meeste ballen met een stil platform of een goede handvorm naar de partner, ook na een stap opzij | Roept de bal; het team speelt vaak twee of drie keer |
| 4. Gevorderd | Speelt ook een moeilijke bal gecontroleerd naar een plek; serveert van achter de achterlijn | Speelt naar de open ruimte en helpt teamgenoten op hun plek |
Geef leerlingen dit overzicht aan het begin van de reeks. Dan zien ze wat de volgende stap is, en is de beoordeling aan het eind geen verrassing. Clubtrainers gebruiken dit soort lijsten ook, met meer onderdelen en een fijnere schaal; zie het beoordelingsformulier voor volleybal en de vaardigheden-checklist. Voor een gymles is zoiets meestal te uitgebreid.
Beoordelen in het spel of met losse tests?
Allebei, want ze meten iets anders. Een losse test is gelijk voor iedereen en makkelijk te tellen, maar zegt weinig over hoe een leerling speelt. In het spel zie je juist dat, maar daar hangt veel af van teamgenoten en tegenstanders, en je kunt niet dertig leerlingen tegelijk volgen.
Zo combineer je ze:
- Techniek met de toets. De tellingen uit de tabel, plus het niveau voor techniek.
- Spelgedrag in drie tegen drie. Kies per les acht tot tien leerlingen die je volgt, met twee of drie vaste vragen: gaat hij naar de bal toe, roept hij, speelt het team drie keer? In een klas van dertig heb je zo na drie lessen iedereen één keer gericht gevolgd; met een vierde les zie je wie twijfel gaf nog eens.
- Wissel de drietallen. Beoordeel een leerling niet alleen in een drietal dat goed of juist slecht samenspeelt.
- Laat leerlingen zichzelf inschalen. Vraag aan het eind op welk niveau ze denken te zitten en waarom. Het verschil met jouw oordeel is vaak het beste gesprek van de reeks.
Eerlijk voor clubspelers en voor leerlingen die bang zijn voor de bal
In bijna elke klas zitten leerlingen die al jaren bij een club spelen en leerlingen die de bal liever ontwijken. Een toets op één middag bevoordeelt de eerste groep, terwijl de tweede misschien het meest geleerd heeft.
- Meet aan het begin en aan het eind. Doe dezelfde toets in de eerste les en in de laatste. Of groei meetelt in het eindoordeel, bepaalt je school; maar als je hem meet, kun je hem in elk geval laten zien en benoemen.
- Geef clubspelers een eigen doel. Een clubspeler die op niveau 4 begint, kan daar niet meer stijgen. Beoordeel hem op wat hij in het spel doet: of hij teamgenoten beter laat spelen, de bal verdeelt en sportief blijft.
- Laat keuze in afstand of bal. Een leerling die de bal eng vindt, presteert onder druk slechter dan hij kan. Laat hem een zachtere bal of een kortere afstand kiezen, en tel dat mee in de punten zoals bij de service in de toets. Zo doet hij mee in plaats van weg te kijken. Hoe je met angst voor de bal omgaat, staat in kind bang voor de bal.
- Beoordeel techniek niet op kracht. Een lange of sterke leerling krijgt de bal makkelijker over het net. Kijk bij onderarms en bovenhands naar de uitvoering en de richting, niet naar hoe hard de bal gaat; bij de service is de afstand een keuze die de leerling zelf maakt.
Wil je zien hoe je de technieken zelf aanleert voordat je toetst, lees dan onderarms leren aan kinderen, en voor wat er per leeftijd past jeugdvolleybal trainen per leeftijd.
Beoordelen in een partijvorm, bij de club
Koach is een app voor teams en clubs, niet voor scholen: er zijn geen klassenlijsten en geen cijfers voor leerlingen. Ben je naast docent ook trainer van een clubteam of een schoolteam, dan ken je dezelfde vraag: hoe zie je in het spel wie wat kan? Daarvoor is de Trainingswedstrijd: je verdeelt je spelers over ploeg A en ploeg B en houdt de partij bij. In Simpel tik je per rally wie scoort en wie de fout maakt. In Expert geef je elke actie een cijfer van 0 tot 5, en met Focus kies je een paar vaardigheden, bijvoorbeeld alleen Receptie, zodat je alleen die beoordeelt.
Na afloop zie je per speler de punten, de fouten en bij Expert het gemiddelde cijfer per vaardigheid. De cijfers zijn alleen voor trainers en tellen niet mee als wedstrijd; met Deel als PDF deel of bewaar je het overzicht. Hoe je zo'n partij opzet en indeelt, lees je in de trainingswedstrijd. Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Houd met je team een partijvorm bij in Expert en zie per speler hoe de receptie ging.
Probeer Koach met je teamVeelgestelde vragen
Hoe maak je een volleybaltoets voor de gymles?
Kies twee of drie vaardigheden die je in de lessen hebt geoefend, zoals onderarms, bovenhands en de service. Geef per vaardigheid een korte opdracht waarin je telt, bijvoorbeeld tien aangegooide ballen onderarms terugspelen of tien services over het net. Laat leerlingen de toets een les eerder oefenen, zorg dat iedereen dezelfde bal en gooier heeft, en vul de telling aan met een beschrijving per niveau.
Wat is een rubric voor volleybal?
Een rubric is een overzicht met per niveau een beschrijving van wat je ziet. Bij volleybal in de gymles kun je bijvoorbeeld vier niveaus gebruiken, van begint tot gevorderd, met een kolom voor techniek en een kolom voor het spel. Leerlingen zien zo wat de volgende stap is. Hoe je de niveaus omzet naar een cijfer of beoordeling, bepaalt je school.
Hoe beoordeel je een leerling die al op volleybal zit?
Een clubspeler haalt de technische toets meestal makkelijk en kan daar weinig meer groeien. Geef hem daarom een eigen doel in het spel: teamgenoten beter laten spelen, de bal verdelen, sportief blijven en helpen met uitleg. Zo beoordeel je wat hij in deze lessen laat zien, en niet alleen wat hij al kon voordat de reeks begon.
Moet je volleybal in de gymles op techniek of in het spel beoordelen?
Het liefst op allebei. Een losse toets is gelijk voor iedereen en makkelijk te tellen, maar zegt weinig over hoe een leerling speelt. In het spel zie je samenspelen, roepen en positie kiezen. Volg per les een paar leerlingen in drie tegen drie met vaste vragen, en wissel de drietallen zodat niemand afhangt van één groepje.
Zie in een partijvorm wie wat kan
14 dagen gratis, zonder creditcard. Houd een trainingswedstrijd bij en zie per speler de cijfers.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


