Hoe hoog springen volleyballers? Aanvals- en blokbereik uitgelegd

Hoe hoog springen volleyballers eigenlijk? Wie een topwedstrijd ziet, ziet aanvallers die de bal ver boven het net raken. Hier lees je wat aanvalsbereik en blokbereik betekenen, hoe hoog de top per positie komt en wat die cijfers zeggen over je eigen sprong.

Aanvalsbereik, blokbereik en spronghoogte: drie verschillende getallen

In volleybal praat bijna niemand over spronghoogte in centimeters. Teams, bonden en scouts noemen het bereik: het hoogste punt dat je hand haalt, gemeten vanaf de vloer. Dat is het getal dat telt, want de vraag is niet hoe hoog je springt, maar hoe ver boven het net je de bal kunt raken.

• Staande reikhoogte. Voeten plat op de grond, één arm zo hoog mogelijk. Dat hangt af van je lengte en je armlengte, en verandert na je groei nauwelijks meer.
• Aanvalsbereik (in het Engels spike reach). Het hoogste punt met één hand, na een volledige aanloop met armzwaai. Dat is je bereik als aanvaller.
• Blokbereik (block reach). Het hoogste punt met twee handen, na een sprong uit stand of na een paar zijpassen. Dat ligt altijd lager dan je aanvalsbereik, omdat de aanloop ontbreekt.

De spronghoogte zelf is het verschil: aanvalsbereik min staande reikhoogte. Stel dat je 1,80 meter bent, staand 2,33 meter reikt en met aanloop op 2,95 meter tikt. Dan spring je 62 centimeter, en kom je met je hand 52 centimeter boven een herennet van 2,43 meter en 71 centimeter boven een damesnet van 2,24 meter. Die nethoogtes staan in regel 2.1 van het reglement van de FIVB. Hoe je je eigen getallen meet met een muur en krijt, staat in hoger springen bij volleybal.

Hoe hoog springen volleyballers op topniveau?

Goede vergelijkingscijfers komen uit een onderzoek van Palao, Manzanares en Valadés (2014) naar alle spelers van de Olympische Spelen en wereldkampioenschappen van 2000 tot en met 2012, ruim 1400 mannen en ruim 1400 vrouwen. Ze gebruikten de spelersgegevens uit de databases van de FIVB. Hoe die waarden gemeten zijn, staat er niet bij, dus lees ze als richtgetal. Gemiddeld per positie:

Bron: Palao, Manzanares en Valadés, Journal of Human Kinetics, 2014.

Tel je het net eraf, dan zie je wat die cijfers in het spel betekenen. Een topspeler bij de mannen komt met zijn hand gemiddeld een meter boven het net (3,43 min 2,43), een topspeelster 77 centimeter (3,01 min 2,24). Met blokbereik is dat 82 centimeter bij de mannen en 65 bij de vrouwen. Het bereik is het hoogste punt van de hand. De bal zelf raak je iets lager en vóór je lichaam, maar wie zo ver boven de netrand uitkomt, kan de bal steil naar beneden slaan en over de vingers van een blok heen spelen.

Waarom middens het hoogst komen en libero's het laagst

De verschillen per positie volgen de taken. Middenaanvallers blokkeren in bijna elke rally en slaan korte, snelle ballen, en diagonalen zijn vaak de aanvaller die de moeilijke bal moet afmaken: daar zitten de langste spelers met het grootste bereik. Buitenaanvallers liggen er vlak onder; zij passen ook en verdedigen, en dat vraagt meer dan alleen hoogte. De spelverdeler blokkeert wel, maar zijn waarde zit in de set. De libero mag volgens het reglement niet blokkeren en geen aanval afmaken met een bal die helemaal boven de netrand is (regel 19.3.1), dus voor hem telt het bereik nauwelijks. Hij wordt gekozen op pass en verdediging. Hoe lengte per positie verdeeld is en of je lang moet zijn om te volleyballen, staat in lengte en volleybal.

Opvallend in hetzelfde onderzoek: bij de mannen scheelde het bereik tussen de top vier van een toernooi en de teams vanaf de negende plaats maar 3 centimeter (3,44 tegenover 3,41 meter). Wat de beste mannenteams wel onderscheidde, was de leeftijd van hun spelers, en de onderzoekers noemen ervaring daar een sleutelfactor. Bij de vrouwen hadden de beste teams wel het grotere bereik (3,06 tegenover 2,98 meter). Bij de mannen springt op dat niveau dus iedereen hoog, en zit het verschil ergens anders.

En op clubniveau?

Voor clubspelers bestaat geen betrouwbare internationale tabel. Clubs meten verschillend, en wat er online rondgaat, zijn vaak losse opgaven zonder meetmethode. Wel is duidelijk dat het niveau meetelt: in een Sloveens onderzoek onder 253 spelers uit de eerste en tweede divisie sprongen de spelers uit de eerste divisie hoger, bij de mannen verschilden buitenaanvallers en spelverdelers in spronghoogte (bij de vrouwen niet), en mannen haalden meer winst uit hun armzwaai dan vrouwen (Sattler en collega's, 2015).

Vergelijk jezelf daarom niet met de cijfers van een WK, maar met twee dingen: het net waaraan je speelt en je eigen vorige meting. Voor de jeugd hangt het net lager; welke hoogte dat is, verschilt per land en per leeftijd, dus kijk naar de regels van je eigen competitie. Kom je met je aanvalsbereik nauwelijks boven de netrand, dan win je meer met timing en plaatsing dan met hard slaan. Hoe je dat aanpakt, lees je in smashen als je klein bent.

Hoe komen profs zo hoog?

1. Lengte en armlengte. Het grootste deel van het bereik zit al in de staande reikhoogte. Op het topniveau uit de tabel waren de mannen gemiddeld 1,97 meter en de vrouwen 1,82 meter (Palao en collega's, 2014). Daar wordt op geselecteerd, en daar kun je niets aan trainen.
2. De aanloop en de armzwaai. Een goede aanloop zet snelheid om in hoogte, en de armzwaai helpt de afzet. Bij veel clubspelers zit hier veel winst; het ritme staat in de aanvalspas.
3. Jaren kracht- en sprongtraining. Een overzichtsstudie van 32 onderzoeken concludeerde dat spelers van betere teams hoger springen, dat programma's met plyometrie de sprong kunnen verbeteren en dat je die training het hele seizoen moet doorzetten om de winst te houden (Ziv en Lidor, 2010). Hoe je dat opbouwt, staat in hoger springen bij volleybal.
4. Herhaling en timing. Een prof heeft jarenlang elke training op echte sets aangevallen. Daardoor raakt hij de bal op het hoogste punt van zijn sprong, en dat is iets anders dan alleen hoog springen. Wie te vroeg of te laat is, verliest een deel van zijn bereik.

Je sprong en je aanval volgen in Koach

Koach meet geen spronghoogte: daarvoor heb je een muur, krijt en een rolmaat nodig. Wat de app wel laat zien, is of die sprong iets oplevert in de wedstrijd. Houdt je trainer de wedstrijden live bij, dan staan op je spelersprofiel je punten per wedstrijd en onder Statistiek je punten uit aanval en blok. Scoort je trainer in de Expert-modus, dan zie je ook je killpercentage. Je meting kun je als Persoonlijk doel op je profiel zetten, bijvoorbeeld een aanvalsbereik dat je aan het eind van het seizoen wilt halen; dat doel pas je als speler zelf aan. Zo houd je de lijn van je ontwikkeling bij, zoals beschreven in spelerontwikkeling volgen.

Als speler betaal je niets: je account valt onder het abonnement van je team. Je trainer probeert Koach 14 dagen gratis; wat het daarna kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Hoger springen bij volleybal: sprongtechniek en plyometrie Lengte volleyballer: moet je lang zijn om te volleyballen? Spelerontwikkeling volgen in volleybal: van onderbuikgevoel naar inzicht

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken